Links loopt in migratie de hardliners achterna (en dat moet anders)

Linkse partijen als Groen en sp.a moeten vooralsnog in het publieke debat over migratie het initiatiefrecht aan rechtse hardliners laten. Ewoud De Sadeleer, masterstudent internationale politiek aan Peking University, doet een voorstel om het migratiedebat in handen te krijgen.

Het is een verwijt dat Theo Francken al geruime tijd maakt: de linkse oppositie heeft veel kritiek op zijn migratiebeleid, maar biedt zelf geen oplossing voor de problematiek.i Ook Bart De Wever sloeg al eerder terug tegen de kritiek van linkerzijde. Hij stelde dat men moet kiezen: ofwel het behoud van de huidige sociale zekerheid en welvaartsstaat, ofwel een beleid van open grenzen waarbij alle vluchtelingen worden opgevangen. Hij argumenteert dus dat er geen valabel alternatief is voor het harde beleid met gesloten grenzen dat N-VA wil voeren. Premier Charles Michel herhaalde dit standpunt donderdag 7 juni in de Kamer. Hiermee dichten ze de linkse oppositie een standpunt toe dat links niet inneemt, geen enkele partij pleit immers voor open grenzen.

Op 24 maart ging een nationale betoging tegen racisme en voor een menselijker migratiebeleid door de straten van Brussel. Volgens Ruth-Marie Henckes en Simon J. Bellens toonde links hier meer versnippering dan dadendrang. (Foto: Kim Sattler)

De reactie uit linkse hoek was furieus: zowel de sp.a als Groen verwierpen de valse dichotomie van De Wever en kaatsten de bal terug. Niet migratie, maar de besparingspolitiek van de regering is de grootste bedreiging voor de sociale zekerheid. Meyrem Almaci tweette nog dat ‘Progressieven pleiten voor menselijkheid én gecontroleerde migratie’. Maar wat houdt dat dan precies in?

Heel wat beleidsvoorstellen

In De Afspraak (06/06/18) pleitte Kristof Calvo voor ‘een totaalbeleid waar ook aandacht is voor de grondoorzaken van migratie’. Hij wil een Europees beleid dat ten eerste de grondoorzaken van migratie aanpakt door middel van een klimaat-, handel- en landbouwbeleid. Ten tweede moet er opvang in de eigen regio ondersteund worden, waar veelvouden van de aantallen vluchtelingen die naar Europa gaan nu al terechtkomen. Ten derde moet de mogelijkheid om asiel aan te vragen altijd open blijven, wat niet het geval zou zijn bij pushbacks naar Australisch model (waarbij iedere bootvluchteling automatisch de asielaanvraag geweigerd ziet). Ten slotte moet Europa aan de buitengrenzen ‘zijn verantwoordelijkheid opnemen’ (dat kan verwijzen naar de eerste drie punten) en een spreiding van asielzoekers over de lidstaten toepassen. Op de website van Groen wordt ook nog verwezen naar maatregelen als snellere (en geïnformeerde) asielprocedures en betere integratie. Op de website van sp.a komen deze ideeën terug: veilige opvang in de regio, een Europees spreidingsbeleid en snelle en kwalitatieve behandeling van asielaanvragen.

Ondanks linkse alternatieven, blijf ik op mijn honger zitten

Dat zijn al heel wat beleidsvoorstellen om het huidige migratiebeleid te hervormen. En toch blijf ik op mijn honger zitten. De linkse positie over migratie is immers vooral reactief: wanneer Francken nog eens mensen laat ‘opkuisen’, asielzoekers terugstuurt die bij thuiskomst gefolterd worden of pleit voor het omzeilen van fundamentele mensenrechtenverdragen, valt men de onmenselijkheid van zijn beleid aan. Dit in tegenstelling tot Francken zelf, die constant het maatschappelijke debat beheerst door straffe uitspraken of controversiële voorstellen, maar ook het land afschuimt met lezingen waarin hij de migratieproblematiek uiteenzet en zijn beleid verdedigt. Francken slaagt er dus in om de toon te zetten in het maatschappelijke debat en links steeds rechtse beleidsvoorstellen achterna te laten hollen.

Voor de goede orde: ook Franckens verhaal is onaf. Hij geeft een visie op de korte termijn die de Belgische welvaartsstaat moet verdedigen, met slechts als bijzaak ook nog het idee om op lange termijn legitieme asielzoekers te helpen door middel van legale migratie.ii Het Australische model van pushbacks dat Francken nu naar voren schuift als lichtend voorbeeld kent enorme problemen: de situatie in de vluchtelingenkampen die Australië buiten zijn grenzen heeft ingericht, is een verschrikking en werd al zwaar bekritiseerd door de VN en Amnesty International.

Het debat in handen

De huidige linkse standpunten die in de media komen zijn dus vooral reactief en anti-Francken; maar hoe kan een linkse visie op het migratiebeleid er dan wel uitzien? Vooreerst moet dat beleid een juiste balans vinden tussen bescherming van de Europese welvaart enerzijds en hulp bieden aan legitieme asielzoekers anderzijds. Een links alternatief moet inderdaad vertrekken van de vraag hoe we mensen in nood kunnen helpen via een totaalbeleid op lange termijn, eerder dan louter te focussen op de bescherming van onze welvaart tegen een zogezegde toevloed van migranten op korte termijn.

Links moet een realistische harde aanpak constant combineren met absoluut respect voor mensenrechten en bescherming van de zwakkeren

Cruciaal is echter om ook meteen oplossingen te formuleren voor de problemen op korte termijn, die zoveel publieke onrust veroorzaken: bootvluchtelingen die verdrinken en de toestroom van illegale migranten in Europa. Het is hier dat de linkerzijde moet duidelijk maken dat zij zeker geen ‘soft’ en utopisch beleid van open grenzen ambieert, maar beleidsvoorstellen steunt die ook door hardliners als Francken gesteund worden, zoals het opvangen van vluchtelingen buiten de EU. Het verschil met de voorstellen van Francken is dan dat zo’n links alternatief een realistische aanpak constant moet combineren met absoluut respect voor mensenrechten en bescherming van de zwakkeren (en dus bijvoorbeeld wel altijd de mogelijkheid tot asielaanvraag garandeert).

Het alternatief dat ik hier schets kan daarbij een positief discours van menswaardigheid en legitieme hulp hanteren, dat polarisatie net probeert tegen te gaan in tegenstelling tot het provocatieve taalgebruik van Francken. Het wordt tijd om hier een positieve campagne te voeren en de framing niet aan de N-VA over te laten. Organiseer congressen met ervaringsdeskundigen die het standpunt mee vorm geven en dùrf ook in het publieke debat en verkiezingscampagnes uitpakken met het thema. Wees niet bang om rechtse kiezers die er radicaal anders over denken aan te spreken. Laat gespecialiseerde politici het land afgaan in het spoor van Francken om twee uur lang een alternatieve boodschap uiteen te zetten. Overtuig ons.

Ewoud De Sadeleer
Ewoud De Sadeleer is masterstudent internationale politiek aan Peking University. Eerder behaalde hij een bachelor filosofie en een master taalkunde aan de KU Leuven.